Spor: Hastayken Spor Yapılır Mı? – Bir Doktorun Gözünden

Hastalık birçok sporcunun korkulu rüyası. Peki hastayken spor yapılır mı? sorusunun cevabı ne? Gelin hastalık ve spor ilişkisini beraber inceleyelim.

Soğukların bastırması ile daha sık karşılaştığımız grip ve soğuk algınlığı düzenli egzersiz yapanların hastayken spor yapılır mı? sorusunu daha sık sormasına sebep oluyor.

Bu yazıda yıllardır birçok yerden duyduğunuz “hastayken dinlenmelisin” ve “hastayken terlemelisin” ikilemini inceleyecek, hastayken egzersiz yapmalı mı? sorusuna vücudun savunma mekanizmalarını inceleyerek cevap bulacak ve hastayken yapılabilecek egzersizler türlerini inceleyeceğiz.

Bağışıklık sistemi (immün sistem) nasıl çalışır?

Vücudunuz her gün milyonlarca bakteri, virüs ve mantar tarafından saldırıya uğrar. Bu saldırıları göğüsleyen, birçoğunu saf dışı bırakan ve vücuda sızdıklarında onlar ile savaşan bağışıklık sistemini inceleyeceğiz.

Ayırca egzersizin bağışıklık sistemini nasıl etkilediğini irdeleyip hastayken egzersiz yapmanın yararını/zararını daha net bir şekilde açıklama imkanı bulacağız.

Bağışıklık sistemi iki ana yapıdan oluşur. Bunlar bariyer sistemler ve hücresel koruma ajanlarıdır.

Bariyer sistemler, vücudumuzun dış ortamla temas eden bütün noktalarında (göz, burun, ağız ve benzeri) koruyucu hücreler bulunmaktadır.Bu hücreler ilk temasta bütün zararlı patojenleri (zararlı – hastalık yapan) etkisiz hale getirmeye çalışır.

Bunu çoğu zaman antimikrobiyal (mikropları öldürücü) salgılar yaparak sağlar. Bariyer sistemi yeterli korumayı sağlayamaz ya da patojen (zararlı yapı) bariyerleri aşarsa hücresel koruma devreye girer.

Hücresel koruma, hücresel düzeyde vücudumuzu hastalıklardan koruyan yapılar timüs bezi ve kemik iliğinde olgunlaşır, vücuda dağılırlar. Bu hücrelerin birçok alt tipi var ve her alt tipin ayrı görevleri bulunmakta.

Kaba olarak bu hücrelerin bir hafızasının olduğunu söyleyebiliriz.Bu sayede daha önce gördüğü patojenleri (zararlı – hastalık yapan) tanır ve alt eder. Aşı olarak vücuda bu hücreler tanıtılır ve ileride karşılaştığında onları yok etmesi sağlanır.

Dışarıdan gelen birçok etken bu yollar ile etkisiz hale getirilir.

gripken spor yapılır mı

Hastayken egzersiz yapmalı mıyım?

Sabırsız okuyucular için hastayken egzersiz yapmalı mıyım? sorusunun cevabını verelim. Ardından bu konuyu daha detaylı inceleyeceğiz.

Aşağıda bulunan yoğun halsizlik, ateş, üşüme, öksürük, boğaz ağrısı, baş ağrısı, ishal ve terleme belirtilerinden 2 ve daha fazlası mevcut ise egzersiz yapmayın ve dinlenin.

Dinlenmek bu seviyede hastalığı daha hızlı atlatmanıza yardım eder.

Eğer aşağıdaki tabloda bulunan belirtilerden 2’den az bulgu görüyorsanız hafif egzersiz yapmaya başlayabilirsiniz.

Hafif egzersiz bağışıklık sisteminizi uyararak hastalığı daha hızlı atlatmanıza yardım edecektir.

Yapın Yapmayın
Ateşiniz yoksa Ateşiniz varsa
Üşümüyorsanız Sürekli üşüyorsanız
Öksürmüyorsanız Öksürüyorsanız
Burnunuz tıkalı değilse Burnunuz tıkalı ise
Başınız ağrımıyorsa Başınız ağrıyorsa
Boğazınız ağrımıyorsa Boğazınız ağrıyorsa
İshaliniz yoksa İshaliniz varsa
Hafif halsizliğiniz varsa Yoğun halsizliğiniz varsa

Boğaz kuralı

Hastayken spor yapılır mı? sorusuna üretilen bir diğer çözüm de boğaz kuralı. Bu kural basit ve etkili.

Kural şikayetlerinizin boğaz seviyesine göre konumu ile egzersize uygun olup olmadığınızı belirlemekte.

Eğer boğazın yukarısında

  • Baş ağrısı
  • Gırtlaktan gelen öksürük
  • Burun akıntısı
  • Gözlerde yaşarma

gibi sorunlardan şikayetçi iseniz. Egzersiz yapabilirsiniz.

Eğer boğazın aşağısında yani

  • Karın ağrısı
  • Ateş
  • Akciğerlerinizden gelen öksürük

gibi sorunlardan şikayetçi iseniz. Egzersiz yapmamalısınız.

Yukarıda size sunulan iki yöntemi kullanabilir ya da bu yazıya yorum yaparak benden fikir alabilirsiniz.

Hastayken hangi egzersizleri yapmalıyım?

Hastayken ağır egzersizler yerine hafif egzersizleri tercih etmelisiniz. Bu bağışıklık sisteminizi güçlendirmek ve daha hızlı iyileşmenizi sağlamak için oldukça önemli bir faktör.

Hastayken yapılabilecek egzersizler

Hastayken yapılacak egzersizler

  • Dans
  • Yüzme
  • Yürüyüş
  • Jogging
  • Yoga
  • T’ai Chi ve bisiklet olarak sıralanabilir.

Hastayken yapmamanız gereken egzersizler

Hastayken bu egzersizleri uygulamayın

  • Ağırlık egzersizleri
  • Dayanıklılık egzersizleri
  • Takım sporları
  • Ekstrem sporlar
  • Ağır kardiyo
  • ve aşırı soğuk/sıcak ortamlarda yapılan sporlar olarak sıralanabilir.

Egzersiz ve bağışıklık sistemi

Artık hangi tür egzersizlerin, ne zaman yapılması gerektiğini biliyorsunuz. Daha derine inmek ister misiniz? O zaman okumaya devam edin.

Ağır egzersiz

Yapılan ağır egzersiz sırasında vücudunuz alarm durumuna geçer. Alarm durumu (stres) vücudunuzda bağışıklık sisteminizi baskılamaya çalışır. Bunu salgıladığı kortizol hormonu ile yapar. Sağlıklı iken bağışıklık sisteminiz bu baskı ile başa çıkabilir.

Eğer hasta iseniz yaptığınız egzersiz bağışıklık sisteminizi yener ve baskılar. Baskılanan bağışıklık sisteminiz ile hastalığa karşı tamamen savunmasız kalırsınız.

Bu sizin hastalık ile savaşmanızı zorlaştırır ve sağlıklı iken hasta olmanızı kolaylaştırır.

Ağır egzersiz, 40 dakikadan uzun sürer, kalp atış hızınızı belirgin derecede yükseltir, terlemenize ve yorulmanıza sebep olur ve yoğun hareket içeren egzersizlerdir.

Ağır egzersizler ağırlık ve dayanıklılık antrenmanları, takım sporları, ekstrem sporlar, çok sıcak ya da çok soğuk ortamlarda yapılan sporlar olarak sıralanabilir.

Hafif egzersiz

Yapılan hafif egzersiz sırasında vücudunuz alarm durumuna geçmez. Ayrıca harekete geçen birçok mekanizma ile bağışıklık sistemi aktive olur.

Bu sizin hastalık ile savaşmanızı kolaylaştırır ve sağlıklı iken hasta olmanızı engeller.

Hafif egzersiz, 40 dakikadan az sürer, kalp atış hızınızı fark edilir düzeyde arttırmaz, yorulmanıza ve terlemenize sebep olmaz ve genelde stabil egzersizlerdir.

Hafif egzersizler yürüyüş, yoga, bisiklet, dans, t’ai chi ve jogging olarak sıralanabilir.

Ne kadar egzersiz?

Hafif ve ağır egzersizi tanımladık. Peki bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için egzersizi ne kadar yapmalısınız?

Yapılan araştırmalarda,

Maraton koşan sporcuların bağışıklık sisteminin 72 saat boyunca baskılandığı görülmüş. Bu maraton koşan sporcuların birçoğunun yarışma sonunda hastaneye yatmalarını açıklıyor.

Düzenli güç egzersizi yapan sporcuların bağışıklık sisteminin tamamen hareketsiz olan insanlara göre daha güçlü olduğu görülmüş. Bu doğru egzersizin bağışıklık sisteminizi olumlu yönde etkileyebileceğine dair güçlü bir kanıt.

Hastayken fitness yapılır mı

Yukarıdaki grafik her şeyi açıklıyor. Yapılan çalışmalarda

  • Haftada 3 kez antrenman (orta yoğunlukta) yapan sporcularda hasta olma riski azalır. Bu doğru yoğunluktaki egzersizin bağışıklık sistemini güçlendirdiğini göstermekte.
  • Haftada 4 ve daha fazla egzersiz (yüksek yoğunlukta) yapan kişilerde hasta olma olasılığı artmıştır. Bu yüksek yoğunluklu egzersizin bağışıklık sisteminizi zayıflattığını göstermekte.
  • Hiç spor yapmayanlarda ise enfeksiyon riski artmıştır. Bu egzersizin bağışıklık sistemini güçlendirdiğinin bir kanıtı.

Son olarak

Vücudunuzu dinlemeyi öğrenmek spor hayatınızda size yol gösterecek yegane alışkanlık. Bu sebeple ister hasta ister sağlıklı olun bedeninizi dinleyip hareket etmelisiniz.

Bedeninizi dinlemek hastayken spor yapılır mı? sorusuna en iyi cevabı verecektir zira.

Bütün bir yıl sağlıklı kalmanız dileği ile.

Sorularla Kilo Vermek Kitabına Ücretsiz Erişmek için Mail Listeme Abone Olun!

Yeni yayınlanan makalelerden haberdar olmak için haftalık olarak gönderdiğim maillere abone olabilirsiniz. Spor ve sağlık dünyasındaki gelişmelerden her hafta ücretsiz bilgi sahibi olun!

Lütfen Bekleyiniz..

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz. Lütfen mail aboneliğinizi size gönderdiğimiz email üzerinden onaylayınız!

Mail ağımızı ve bilgilerinizi 3. şahıs ile paylaşmıyoruz, daha ayrıntılı bilgi için sağlıksal ve hukuki feragatname sayfamızı inceleyin.

Dr. Can Çiftçi Hakkında

Eğitimini Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde tamamlamış olan Dr. Can, kâr amacı gütmeyen ve tarafsız bir girişim olan Fitekran.com'u 2013 yılında kurdu. Egzersiz fizyolojisi, ergojenik beslenme, obezite ve insülin direnci konularında yoğun olarak çalışan Dr. Can ayrıca sağlık, diyet ve egzersiz alanında birçok kurum ile çalışmakta ve sosyal sorumluluk projeleri yürütmektedir.

Yazıya Yorumlar

Hastayken Spor Yapılır Mı? – Bir Doktorun Gözünden yazısı için gelen yorumlar ve tartışmalar...

  1. Sami dedi ki:

    Bir doktorun gözünden hastayken spor yapmanın sonuçlarını görmek gerçekten paha biçilemez. Bize bu bilgileri verdiğiniz için teşekkür ederim.ki çoğu zaman muayene ücretlerini görünce dudağım uçukluyor. Bunları resmen bedavaya öğrendik..

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Sami güzel iltifatların için teşekkür ederim.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  2. alican tasdemir dedi ki:

    cok basarili bi yazi olmus. tesekkurler!

  3. Merve dedi ki:

    Çok faydalı bir yazı olmuş teşekkürler

  4. aydan kocatürk dedi ki:

    Bizi bilgilendirdiginiz için teşekkürler (:

  5. Emine Gültekin dedi ki:

    Merhabalar. Sabah başlayan sık sık öksürük ve boğaz ağrım biraz da halsizliğim var. Zumba ağır egzersiz grubuna mı giriyor hafif mi bunu merak ettim? Bugün zumba yaparsam hastalığı artıcı etki yaratır mı?

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar, Zumba hafif egzersiz grubuna girmiyor. Zira dans temposu oldukça hızlı ve yoğun efor sarfediliyor. Birkaç gün daha basit ve hafif egzersizleri tercih etmeniz daha doğru olacaktır.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  6. oktay dedi ki:

    7gun agirlik calisma sporuyla ilgileniyorum bu sabah kalktigimda basim zonkluyor ve atesim vardi egzersiz yapmaya devam etmelimiyim gun icerisinde veya kac gun ara vermeliyim

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Birkaç gün ara verip rahatsızlığın seyrini görüp ardından karar vermen daha doğru olacaktır.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  7. Damla Özdemir dedi ki:

    Öncelikle değerli bilgiler için teşekkürler. Baş ağrısı boğaz ağrısı ve halsizlik durumunda mekik ya da pilates gibi direkt kas calistirma odaklı egzersizler yapılabilir mi?

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Güç odaklı egzersizlerin egzersiz sonrasında kalori açığı oluşturma gibi bir durumu var. Bu sebeple daha hafif aerobik egzersizler yapmanız daha mantıklı olacaktır.

      Geçmiş olsun, mutlu ve sağlıklı günlere!

  8. Bora Çalışkan dedi ki:

    Değerli Hocam, her şeyden önce bilimsel araştırmalara dayalı paylaşımlarınız sayesinde spor ve beslenme konusunda bilinçlenmemize önemli katkınız olduğu için tüm sporseverler adına teşekkürü bir borç bilirim. Hocam, ben haftada 4 gün 1 saat civarı düzenli ağırlık antrenmanı yapıyorum. 2 gün üst vücut, 2 gün merkez (karın) ve alt vücut. Ancak zaman zaman uyku sorunum oluyor ve bazen geceleri uyuyamıyorum ve ertesi gün yorgun oluyorum, fakat yine de egzersiz yapıyorum. Uykusuzken egzersiz yapmak doğru mudur? Bu konuda

  9. Bora Çalışkan dedi ki:

    Bu konuda bilimsel bir araştırmaya rastlamadım ya da ben bulamadım. Çoğu insanın da günümüzde stres ya da iş yoğunluğu nedeniyle yaşadığı uykusuzluk sorunu karşısında egzersiz programı nasıl olması gerektiği konusunda bilgi verebilirseniz çok memnun olurum.

    • Dr. İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Sıraya aldım. İnceleyeceğim. Teşekkürler.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  10. vedat çelik dedi ki:

    hocam merhaba. gribim baş ağrısı hafif burun tıkanıklığı öksürük gözlerden yaş akma var buna rağmen fitness salonunda spor yapabilirmiyim tesekkurler.

    • Dr. İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Öksürüğün diğer semptomlara eşlik etmesi sebebiyle egzersiz yapmamanızı tavsiye ederim.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  11. Meltem Arabacı dedi ki:

    Hocam merhaba. Yaklaşık 1 ay önce bademciklerim iltihaplandi şişti. Doktora gittim antibiyotik verdi düzeldi. Fakat antibiyotik bitince tekrar iltihao başladı. Bu sefer soğuk algınlığı hapı verdi yolladı. Kullandim geçer gibi oldu ama meğer biraz iltihap kalmış . Geçen hafta tekrar yatağa düşürdü beni. Ve tekrar antibiyotik. Malesef 1 ay içinde 2 antibiyotik bitirdim. 1 aydır spor yapmıyorum. Şu an hala ufak bir iltihap görünüyor boğazımda(son antibiyotik bitmesine rağmen tamamen yok olmamış yani) . Şu an sıkıntı vermiyor bana ama tekrar hastalanacagim iltihap cogalacak diye korkup spor yapmıyorum. Sizce ne yapmalıyım?

    • Dr. İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Dinlenmenizde fayda var. Bu tip tekrarlayan enfeksiyonlar bedeninizi yorgun düşürür. Bir süre daha toparlanmaya odaklanmanızda fayda var.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  12. ayşe kares dedi ki:

    Hocam merhaba. haftada beş gün spor yapmak ( yürüyüş bandı, bisiklet,uzay bisikleti,vs.) ve haftada iki gün zumba yapmak vücut için fazlamı yorucu olur. bugün boğaz ağrısı hafif gıcıklanma burun akıntısı arada tıkanma ve baş ağrısı halsizlik ağız içi yaralar var vericeğiniz bilgiler için şimdiden teşekkür ederim..

    • Dr. İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Hayır, aslında doğru oluşturulmuş dinlenme periyotları ile beraber antrenman düzeni ile haftada 5 gün sorun oluşturmayacaktır. Bahsettiğiniz bulgular basit üst solunum yolu enfeksiyonunu işaret etmekle beraber hafif tempolu egzersiz yapılabilir.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

Yazıya Yorum Yap

Makale konusu ile ilgili eklemek istediğiniz, sormak istediğiniz veya düzeltmek istediğiniz herhangi bir konuda yorum yapabilirsiniz...

Yorumu Gönder


close more
Dr. Can Çiftçi
close

Ne yapmak istiyorsun?

search