Supplementler: 5-HTP Nedir? Neden ve Nasıl Kullanılır?

5-HTP dikkatli kullanılması gereken, birçok soruna fayda sağlayabilecek bir bitkisel destek. Sizin konu ile ilgili bilmeniz gereken her şeyi sıraladım.

5-htp nedir?

Uzun zamandır supplement incelemesi yapmıyorum. Ayrıca son birkaç haftadır 5-HTP ile ilgili çok fazla soru aldım ve bu konuda gerçekten iyi bir açıklamaya ihtiyaç duyduğunuza eminim.

Bu kanıya 5-HTP ile ilgili Türkçe kaynaklara bakarak vardım. İnanılmaz komik ve mesnetsiz yorum mevcut.

Dolayısıyla 5-HTP’yi sık reçete eden bir hekim olarak size bilmeniz gerekenleri aktaracağım.

Bu yazıda 5-HTP tanımından, çalışma mekanizmasına, kullanım şeklinden, ilaç etkileşimlerine kadar birçok konuya değinecek, sorularınızı cevaplayacağım.

Hazırsanız başlıyoruz!

5-HTP nedir?

5-HTP tam adıyla 5-hidroksitriptofan beyindeki hücreler arasındaki mesajların iletilmesini sağlayan “seratonin” nörotransmitterinin öncülüdür. Kendisi “Griffonia simplicifolia” adlı bitkiden üretilir.

Yani 5-HTP, seratonin üretilmesi için bir araçtır.

Peki neden seratonine ihtiyaç duyuyoruz?

Çünkü seratonin beyindeki en önemli ileti araçlarından biridir. Ayrıca,

  • Uyku, uyanıklık dengesinde,
  • Açlık ve tokluk hissinin işlenmesinde,
  • Normal davranışların devam ettirilmesinde,

rol oynar. Ayrıca beyindeki seratonin seviyesi azalmış bireylerde anksiyete (kaygı bozukluğu) ve depresyon görülür.

5-HTP nasıl çalışır?

Her şeyi anlamanız için biraz sıkıcı ama önemli bir konu olan 5-HTP’nin çalışma mekanizmasına değinmek istiyorum. Bu başlığı okumak zorunda değilsiniz. Eğer “ben konunun özünü anlamak istiyorum” diyorsanız bir sonraki başlığa geçebilirsiniz.

5-HTP seratonin öncülü bir molekül. Bundan bahsetmiştim. Kendisi kan dolaşımına girdikten sonra kolayca kan-beyin bariyerinden geçer.

5-HTP’nin kan beyin bariyerine takılmaması önemli. Çünkü birçok ilaç, besin veya madde kan beyin bariyerinde takılır.

Burada direkt olarak kan beyin bariyerinden geçiş demek, beyinde etkili olması demek.

Ardından hücrelere geçerek seratonin oluşturur. Burada aklınıza “triptofan supplementi alarak aynı etki sağlanamaz mı?” sorusu geliyor olabilir.

Cevabım hayır! Çünkü triptofan aminoasidinden seratonin üreten enzimler kontrollü çalışır ve devamlı triptofan alımında bile direkt seratonin oluşturmaz (1).

Yani 5-HTP, seratonin üretimini sınırlayan enzimlere uğramaz ve direkt olarak üretime katılır.

5-htp ne ise yarar?

5-HTP’nin üretildiği Griffonia simplicifolia bitkisi yukarıdaki görseldeki gibi görünüyor.

5-HTP ne için kullanılabilir?

5-HTP’nin tıbbi olarak kullanılabileceği birkaç alan var. Gelin beraber inceleyelim.

Depresyon ve anksiyete: Depresyon ve anksiyete problemlerinin oluşma mekanizmasındaki ortak nokta beyindeki seratonin düzeylerinin azalmasıdır.

Dolayısıyla antidepresan kullanmak istemeyen ve basit depresyon/anksiyete bozukluklarında 5-HTP denenebilir.

Hala geniş bir araştırma havuzuna ihtiyaç duysak da şuana kadar yapılmış araştırmalar 5-HTP’nin bazı antidepresanlar kadar etkili olduğunu gösteriyor (2).

Uyku problemleri: Seratonin uyku sorunlarının kökeninde önemli rol oynayan bir nörotransmitter. Dolayısıyla uyku problemlerinin çözümünde 5-HTP kullanılabilir.

Burada depresyon ile beraber ilerleyen, uykuya dalamama ile karakterize problemlerde 5-HTP daha iyi etki gösterecektir.

Yapılan araştırmalar 5-HTP’nin uykuya dalma süresini kısalttığı ve uyku kalitesini arttırdığını göstermekte (3). Ayrıca 5-HTP ile beraber melatonin kullanımı uyku sorunlarında çözümü çok daha kolay hale getirebilir.

Çocuklarda görülen uyku terörü (night terror) durumunun 5-HTP kullanımı ile azaltılabileceği biliniyor (4).

Emosyonel beslenme ve açlık kontrolü: Seratoninin açlık hissinin kontrolünde görev aldığından bahsetmiştim. Burada depresif veya kötü duygu duruma (mood) sahip bireylerin daha kontrolsüz beslendiğini hatırlatmama gerek yok sanırım.

İşte bu tip durumlarda beslenmenin kontrolü ve duygu durumun dengelenmesi için 5-HTP’nin kullanılabileceğini biliyoruz.

Yapılan araştırmalar 5-HTP kullanımının,

  • Tokluk hissinin daha erken duyulmasına yardım ettiği,
  • Açlık hissinin daha hafif hissedilmesini sağladığı,
  • Karbonhidrat aşermesinin azalmasına yardım ettiği,

gösterilmiştir (5, 6).

Burada bilmenizi istediğim şey 5-HTP’nin direkt olarak kilo kontrolü için kullanılmaması gerektiği. Doğru olan ise hem psikiyatrik sorunu (depresyon, anksiyete gibi) olan hem de kontrolsüz beslenen bireylerde her iki sorun için 5-HTP tercih edilmesi gerekliliği.

Tüm bu sorunların dışında,

  • Dikkat dağınıklığı ve hiperaktivite bozukluğu (7),
  • Obsesif kompulsif hastalık (8),
  • Post travmatik bozukluklar,
  • Sosyal fobi (9),

durumlarında da 5-HTP kullanılabilir.

5-HTP nasıl kullanılır?

5-HTP kullanırken dikkatli olunmalı ve diğer tüm supplementler gibi sadece hekim kontrolünde alınmalı.

Önerilen doz düzeyi günde bir kere, 300 mg tüketimdir. Hayvan deneylerinde çok daha yüksek dozlarda toksik belirtiler gösterilmese de insanlarda daha dikkatli olmakta fayda var.

5-HTP kullanımına bağlı en sık görülen yan etki bulantı ve kusmadır.

Geçmiş dönemlerde 5-HTP kullanan bireylerde eosonofil miyalji sendromu oluştu. O zamanlarda FDA tarafından tüm 5-HTP ürünleri toplandı.

Şimdilerde de 5-HTP ile ilgili bu tip çekinceler olsa da 1990’dan sonra yeni vaka bildirilmemiştir. Sorunun 5-HTP üretimi sırasında bazı bakteri ürünlerinin bulaşması olduğu düşünülüyor (10).

Dikkat edilecek noktalar

5-HTP direkt olarak seratonin salınımını arttırdığı için seratonin düzeyini arttıran antidepresanlar ile kullanımı ölümcül olabilen bir durum olan “seratonin fırtınası” oluşmasına neden olabilir.

Bu sebeple 5-HTP ürünlerini mutlaka hekim kontrolünde almalısınız.

Ayrıca uzun vadeli 5-HTP kullanımı yakından takip edilmeli.

Artık 5-HTP supplementi ile ilgili birçok ayrıntıya hakimsiniz. Benimle fikirlerinizi paylaşmayı unutmayın.

Sorularla Kilo Vermek Kitabına Ücretsiz Erişmek için Mail Listeme Abone Olun!

Yeni yayınlanan makalelerden haberdar olmak için haftalık olarak gönderdiğim maillere abone olabilirsiniz. Spor ve sağlık dünyasındaki gelişmelerden her hafta ücretsiz bilgi sahibi olun!

Lütfen Bekleyiniz..

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz. Lütfen mail aboneliğinizi size gönderdiğimiz email üzerinden onaylayınız!

Mail ağımızı ve bilgilerinizi 3. şahıs ile paylaşmıyoruz, daha ayrıntılı bilgi için sağlıksal ve hukuki feragatname sayfamızı inceleyin.

Yazıya Yorumlar

5-HTP Nedir? Neden ve Nasıl Kullanılır? yazısı için gelen yorumlar ve tartışmalar...

  1. Elmas Karataş dedi ki:

    doktor kontrolunda kullandığım hiçbir antidepresan 5-htp nin hayatımda yarattığı olumlu değişimi yaratamadı. beni ben olmaktan çıkartmadan, bana bu kadar iyi gelen desteği bana öneren doktoruma da sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum burada.

  2. H.Dila dedi ki:

    Hasta kabul ediyor musunuz? Ve evetse nerede? Hayırsa ki inşaAllah değildir 🙂 Cerrahpaşa ekolü diye birşey var sanki (Ahmet Aydın, Hasan Önal, siz vs) bu hekimlerin sayısı az ve ulaşılabilirliği zor. Keşke daha çok olsanız, kendimiz başta olmak üzere çoluk çocuğumuzu rahatça götürebilsek.. :/

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar, öncelikle teşekkür ediyorum. Kesinlikle Cerrahpaşa ekolü diye bir şey var. Muayene imkanı çok yakında (1-2 ay içinde) mümkün olacak gibi görünüyor. Eğer böyle bir şey olursa haberiniz olacaktır.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  3. Erhan koca dedi ki:

    Hocam verdiğiniz bilgiler bize ışık tutuyor. Başarılarınızın devamını diliyorum.
    Saygı ve selamlarımla
    Erhan Koca

  4. semih.e dedi ki:

    merhaba can bey ;
    sorum 5 htp hakkinda olacak
    ürünü kullanmaya karar verdigimizde ne kadar süreli olarak kullanmaliyiz? 3 ay 1 sene yada başka bi zaman kavramı varmıdır ? Ayrıca bırakırken aniden mi kesmeli ya da başka bir öneriniz varmı ? çünkü yazınızda antidepresan kadar etkili yazmışsınız ona bağlı olarak soruyorum.Cok güzel bir yazı olmuş ayrıca teşekkürler

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Kullanırken hekime danışılmalı ve süre hekimle beraber belirlenmeli. Azaltarak bırakmakta fayda var.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  5. Sibel dedi ki:

    Tam da yazınızda belirttiğiniz sebeplerden son 1 aydır 5 htp kullanıyorum. Kullandığım antideprasanlardan daha iyi geldiği kesin. Ben uzun süreli kullanımdan kastettiğimiz süreyi ve olumsuz etkilerini merak ettim? Açıkçası bir hekime danışmadan başladım.

  6. İZZET dedi ki:

    hocam merhabalar ,anksiyete ve DEHB Lİ ÇOCUKLAR İÇİN KULLANILIRMI

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Çok dikkatli bir inceleme ve hekim önerisinden sonra çocuk eğer ilaç kullanmıyorsa düşünülebilir. Kesinlikle uyarıcı ilaçlar ile beraber ve hekim kontrolü olmadan çocuklarınıza 5-HTP vermeyin.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

Yazıya Yorum Yap

Makale konusu ile ilgili eklemek istediğiniz, sormak istediğiniz veya düzeltmek istediğiniz herhangi bir konuda yorum yapabilirsiniz...

Yorumu Gönder


Konular:

close more
Dr. Can Çiftçi
close

Ne yapmak istiyorsun?

search