Egzersiz ve Tekrar Sayısı: Kaç Tekrar Yapmalıyım?

Egzersiz süresince hedefinize ulaşmaya çalışıyor ve kaç tekrar yapmalıyım? sorusunu soruyorsanız bu yazıyı mutlaka okumalısınız?

Spor yapmaya başladınız. Belirlediğiniz bir hedef var ve buna ulaşmaya çalışıyorsunuz. Peki hedefinize uygun şekilde antrenman yapıyor musunuz?

Bu yazıda egzersiz yapan birçok insanın spor hayatında en az bir kez aklına gelen bir soruyu cevaplayacağız. Amacıma ulaşmak için kaç tekrar yapmalıyım?

Bu yazıda kilo vermek için kaç tekrar yapmanız gerektiğinden, 1RM teriminin ne ifade ettiğine, maksimum kas gelişimi için kaç tekrar yapmanız gerektiğinden, set ve tekrar sayılarının neyi ifade ettiğine kadar birçok konuyu bulacaksınız.

Daha fazla uzatmadan başlıyoruz!

Kavramlar

Yazıda bildiğiniz, aşina olduğunuz yada hiç duymadığınız bazı kavramları kullanacağım. Bu sebeple öncelikle bunlara değinmek istiyorum.

1RM nedir?

1RM amaca yönelik antrenmanların dizayn edilmesinde ve uygulanmasında karşılaştığımız oldukça önemli bir kavram. Ağırlık egzersizi yapan birçok insanın aşina olduğu 1RM, ingilizce “one repetation maximum” kelimelerinin baş harflerinden meydana gelmiştir.

Türkçeye “tek tekrar için maksimum” olarak çevirebilsek dahi ifade ettiği anlamı tek bir tekrar için yapılabilecek maksimum kasılma olarak anlatabiliriz. Bu kasılma genel olarak ağırlık egzersizlerinde oluşturulan güç ile ifade edilse de birçok spor dalında kullanılmaktadır.

Set ve tekrar nedir?

Tekrar sayısı iki dinlenme periyodu arasında egzersizi yineleme sayısını, set sayısı ise o egzersizin tekrar periyotlarını kaç kere tekrar edeceğinizi ifade eder.

Hedef ve tekrar sayısı ilişkisi

Artık hedefe göre tekrar sayısı ilişkisini incelemeye başlayabiliriz.

Hedef ve tekrar sayısı ilişkisini incelerken bu ilişkiyi daha iyi ifade edebilmek için her başlık için önce araştırma (en güncel ve onaylanmış olan) ardından değerlendirme ve optimal egzersiz verilerini verdik.

Dr Can Avatar

Dr. Can'ın YouTube Kanalı!

Sizin için hazırladığım videoları kaçırmamak için youtube kanalıma abone olmak için buraya tıklayın.

Güç kazanmak için kaç tekrar yapmalısınız?

Araştırma: Bir grup (24 kişi) bisiklet sporcusu araştırma sırasında ikiye bölünerek yüksek kilo/düşük tekrar ve düşük kilo/yüksek tekrar rejimi ile egzersiz yapıyor.

10 hafta sonunda leg press adı verilen bacak kaslarını çalıştıran bir test ile sınanan sporcularda:

  • Yüksek kilo/düşük tekrar yapan sporcuların düşük kilo/yüksek tekrar yapan sporculara göre daha fazla güç kazandığı,
  • Bunun yanında 10 hafta içerisinde oluşturulan kas kütlesi incelendiğinde her iki grubun da benzer miktarda kas kazandığı belirlenmiş.

Bu araştırma ile beraber yüksek kilo/düşük tekrar egzersizlerinin düşük kilo/yüksek tekrar egzersizlerine göre kas kazanma bakımından bir fark yaratmamasına rağmen artan güç artışının sebebi nöromuskular adaptasyon olarak belirlenmiş.

Egzersiz tipine göre farklı düzeylerde gelişen nöromuskular adaptasyon ile beraber beyniniz daha fazla kas lifine emir verebilme ve güç üretebilme kabiliyetine sahip olmaktadır.

Eğer güç artışı hedefliyor ve kas kütlesini ikinci planda tutuyorsanız düşük tekrarlı egzersizler ile yüksek ağırlıklar kaldırmalı ve dinlenme periyotlarını uzun tutmalısınız.

Güç artışı için nasıl egzersiz yapmalısınız?

Set Sayısı Tekrar Sayısı 1RM Düzeyi Dinlenme Periyodu Antrenman Sayısı
4-6 1-5 80-90% 70 ile 180 saniye Haftada 2-4

Kas kütlesi kazanmak için kaç tekrar yapmalısınız?

Araştırma: Bir grup genç erkekte yapılan araştırmada 4.-8 tekrar %60 1RM ve 8-15 tekrar %80 1RM aralıklarında yapılan egzersizlerin eşit miktarda kas kazanımına yol açtığı görülmüş. Devam eden araştırmada 15 ve daha fazla tekrar yapan deneklerin kas kazanma hızının yavaşladığı izlenmiş.

Bu araştırma aslında kas kazanma için tekrar sayısının makul aralıkta tutulmasının yeterli olduğunu gösteriyor. Bu konuda sihirli bir sayı olmadığı gibi sınırlar da kalın bir çizgiyle belirlenmiş durumda.

Kas kütlesinde artış hedefleyen sporcuların 4 ile 15 tekrar arasında uygulayacağı egzersizler yeterli olacaktır. Aşağıda kas kütlesi artışı için uygulamanız gereken egzersizin özelliklerini içeren bir tablo bulacaksınız.

Aklınıza diğer sporcular ile aranızda oluşan kas kazanma farkının sebebi takılmış olabilir. Kas kazanma konusunda en önemli etken; büyük kısmı hormonlar tarafından oluşturulan anabolik (yapım) yeteneği.

Bu yeteneği beslenme, egzersiz ve dinlenme periyotları ile destekleyerek kas kütlesi kazanma hızını arttırabilirsiniz.

Kas kütlesi artışı için nasıl egzersiz yapmalısınız?

Set Sayısı Tekrar Sayısı 1RM Düzeyi Dinlenme Periyodu Antrenman Sayısı
4-8 6-12 70-80% 60 ile 120 saniye Haftada 3-6

Bu aralıkta buluna değerleri ise

  • 5-8 tekrar dengeli kas gelişimi ve güç artışı,
  • 8-10 tekrar ağırlıklı kas gelişiminin yanında güç artışı
  • 10-12 tekrar kas gelişimi ile beraber dayanıklılık
  • 12-15 tekrar dengeli kas gelişimi ve dayanıklılık

için kullanabilirsiniz.

Kilo vermek için kaç tekrar yapmalısınız?

Araştırma: Diyet yapan öğrenciler üzerinde yapılan araştırmada ağırlık antrenmanı yapan öğrencilerin aynı süre içerisinde kardiyo yapan öğrenciler ile karşılaştırılmış. Benzer diyetleri uygulayan öğrencilerin 8 hafta içinde benzer miktarlarda kilo verdiği görülmüş.

Dışarıdan bakıldığında nicelik olarak aynı miktarda kilo vermiş gibi görülse de nitelik olarak durum oldukça farklı.

Ağırlık antrenmanı yapan deneklerin 8 hafta içinde kas kazanımı ve antrenman sayesinde korudukları kas kütlesi ile beraber verilen kilonun büyük çoğunluğunun yağ olduğunu, kardiyo yapanların ise kas kazanmadan yağ kaybettiklerini düşünün.

Bu konuyla hakkında detaylı bilgiyi kilo vermek isteyenler ağırlık antrenmanı yapabilir mi? adlı yazımda bulabilirsiniz.

Aklınıza kilo vermek için ağırlık antremanı uygularken kaç tekrar yapmalıyım? sorusu gelmiş olabilir. Hemen açıklayalım.

Araştırmalar kilo verme sürecinde size yardım edecek tek bir doğru yöntemin olmadığını gösteriyor. Yüksek ağırlık/düşük tekrar ya da düşük ağırlık/yüksek tekrarlı egzersizler ile benzer sonuçlar elde edilmesi dikkatimizi egzersizin yoğunluğuna çevirmemiz gerektiğini vurguluyor.

Güncelleme: Aynı egzersizi tek bölge için çok tekrarlı olarak yapıp bölgesel olarak zayıflamak büyük bir hayal. Bu konuyla ilgili bilimsel araştırmaları incelediğim ve soruları cevapladığım bölgesel zayıflama mümkün mü? adlı yazımı okumanızı öneriyorum.

Antrenman yoğunluğunu arttırmanız ile beraber olumlu hormonal değişim ve antrenman sonrası yağ yakımı (afterburn) etkisi yağ yakım hızını arttıracaktır. Bu konuda makul egzersiz sınırları içerisinde kalmanız ve egzersiz yoğunluğunu arttırmanız maksimum yağ yakımını garantileyecektir. Aşağıda yağ yakımı için tekrar sayılarını belirten ayrıntılı bir tablo bulacaksınız.

Kilo vermek için nasıl egzersiz yapmalısınız?

Set Sayısı Tekrar Sayısı 1RM Düzeyi Dinlenme Periyodu Antrenman Sayısı
4-6 8-12 70-80% 45 ile 90 saniye Haftada 3-5

Dayanıklılık kazanmak için kaç tekrar yapmalısınız?

Araştırma: Kentucky üniversitesinde yapılan bir araştırmada 3 grup oluşturulmuş. Gruplardan biri yüksek ağırlık/düşük tekrar (6-8) ile, ikinci grup düşük ağırlık/yüksek tekrar (15-30) ile, son grup ise aşırı düşük ağırlık/aşırı yüksek tekrar (80-100) ile bench press (göğüs egzersizi) yapmış.

Araştırma sonucunda düşük tekrar ile egzersiz yapan grupta %23.5 , yüksek tekrar ile egzersiz yapan grupta %39.2 ve aşırı yüksek tekrar yapan grupta %41.3 dayanıklılık artışı saptanmış.

Araştırmalar yüksek tekrarlı antrenmanlar dayanıklılık performansını anlamlı biçimde arttırdığını gösteriyor.

Yüksek tekrarlı egzersizlerin bu etkiyi meydana getirmesinin sebebi ise yavaş kasılan ve geç yorulan kas liflerinin (tip 1) daha iyi çalışması ve gelişmesi olarak kabul ediyoruz.

Güçlenen tip 1 kas lifleri ile beraber egzersiz sırasında daha iyi iş gören yavaş yorulan kas lifleri daha iyi dayanıklılık performansı sağlamanıza yardım edecektir.

Dayanıklılık kazanmak için nasıl egzersiz yapmalısınız?

Set Sayısı Tekrar Sayısı 1RM Düzeyi Dinlenme Periyodu Antrenman Sayısı
5-10 15+ > 40% 120 ile 240 saniye Haftada 2-4

Alternatif yöntemler var mı?

A noktasından B noktasına ulaşmanın sonsuz yolu olduğu gibi sizinde hedeflerinize ulaşmak için sınırsız seçeneğiniz var.

Yukarıda belirtilen tekrar aralıkları en kısa yolları size sunmak ile beraber uygulayabileceğiniz başka yöntemler de mevcut.

Ben ise bu yöntemlerden en iyisini sizinle paylaşmak istiyorum.

Hem güç artışında hemde dayanıklılığa olumlu etkileri bulunan bu yöntemi genel olarak combo training type (Karışık antrenman tipi) olarak isimlendiriyoruz.

Bu antrenman tipinin uygulanma sitili ise oldukça basit. Egzersiz sırasında amacınıza uygun egzersiz tipini seçip son sete kadar uyguluyorsunuz. Ardından son sette,

  • İlk setlerde yüksek ağırlık/düşük tekrar yaptıysanız 25-30 (>40% 1RM) tekrar
  • Eğer ilk setlerde düşük ağırlık/yüksek tekrar yaptıysanız 3-6 (70-9-% 1RM) tekrar olarak egzersizi tamamlıyorsunuz.

Bu şekilde tamamladığınız egzersizin güç artışında normal yönteme göre %5.4, dayanıklılık artışında ise normal yönteme göre %13.9 daha faydalı olduğu araştırmalar sonunda ortaya çıkmış.

Kaç tekrar yapmalıyım? – Özet

  • Eğer hedefiniz saf dayanıklılık ise 15 ve daha fazla tekrar uygulamalı ve 1RM düzeyini %40’dan düşük tutmalısınız.
  • Eğer hedefiniz saf kas kütlesinin artışı ise tekrar sayınızı 8 ile 12 arasında, 1RM düzeyini ise %70-80 aralığında tutmalısınız.
  • Eğer hedefiniz saf güç artışı ise tekrar sayınızı 1 ile 5 arasında, 1RM düzeyini ise %80-90 aralığında tutmalısınız. Egzersizler arasındaki dinlenme periyodunu uzatmak daha iyi performans sergilemenizi sağlayacağı için dinlenme periyotlarını 70 ile 180 saniye arasında bulundurmalısınız.
  • Eğer hedefiniz egzersiz ile kilo vermek ise tekrar sayınızı 4-15 arasında tutmalı, egzersizin yoğunluğunu yükseltmek için dinlenme aralıklarını 45 ile 90 saniye arasında tutmalısınız. Bu süreçte süper/tri set sistemlerini, HIIT ve Tabata protokolünü uygulayabilirsiniz.

Artık hedefiniz için ne kadar tekrar yapmanız gerektiğini biliyorsunuz. Başlamaya hazır mısınız?

Hadi o zaman. 1.. 2.. 3.. 4.. ve devam!

icon

Mobil Uygulamamızı İndirin!

Dr. Can tarafından tasarlanmış, Fitekran sağlık rehberi uygulamasını indirmek için tıklayın!

Dr Can Avatar

Dr. Can Çiftçi Hakkında

Eğitimini Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde tamamlayan Dr. Can kar amacı gütmeyen ve tarafsız bir girişim olan Fitekran.com sitesini 2013 yılında kurdu. Obezite, onkoloji beslenmesi, fitoterapi, sporcu sağlığı, nadir hastalıklar, fonksiyonel tıp ve patofizyoloji ile ilgilenen Dr. Can kendi kliniğinde fitoterapi uzmanı ve konsültan hekim olarak çalışmaktadır.