Hastalıklar: B12 Eksikliğinin Belirtileri, Nedenleri ve En İyi B12 Takviyesi

B12 eksikliği ile ilgili merak edilen çok soru var. Bu sorulardan B12 nedir? eksikliğinin belirtileri ve nedenlerini inceledim. Ayrıntılar yazımda!

B12 eksikliği toplumda sık görülen bir problem. Ama durumu hafife almayın çünkü B12 eksikliği sadece hayvansal besinleri az tüketen kişilerde ortaya çıkmıyor.

Ayrıca eksiklik o kadar sinsi ki birçok hastalığı taklit edebiliyor ve yanlış tanılara götürebiliyor.

Durum bu kadar çetrefilli iken sizi B12 vitamini ile ilgili bilgilendirmem gerekiyor. Dolayısıyla bu yazıda B12 eksikliğinin belirtileri, nedenleri, tetkik yöntemleri ve doğal tedavi seçenekleri ile ilgili bilgi vereceğim.

Hazırsanız başlıyoruz!

B12 nedir?

B12 suda çözünebilen, karaciğerde depo edilmiş bir vitamin türü. Diğer adı “kobalamin” olan B12 vitamini DNA yapısına katılır, enzim sentezinde kullanılır ve hücre bölünmesinde görev alır. Dolayısıyla vücudun neredeyse hayati bütün işlevlerine yardım eder.

B12 ayrıca detoksifikasyon yani toksinlerden arınma sürecinde görev alır. Çünkü kendisi iyi bir metil grubu vericisidir.

Doğada ve vitamin desteklerinde dört farklı B12 tipi var. Bunlardan en sık göreceğiniz ikisi siyanokobalamin ve metilkobalamin. Vücutta aktif olarak kullanılabilen tip metil-kobalamin olmasına rağmen maliyetli olması sebebiyle tercih edilmez ve siyanokobalamin olarak birçok paketli besinde ve ilaçta bulunur.

Peki bu kadar değerli bir vitaminin eksikliğinin bu kadar sık (1) görülmesinin nedenini biliyor musunuz? Gelin beraber inceleyelim.

B12 eksikliğinin nedenleri

B12 eksikliğinin birçok nedeni olabilir. Aşağıdaki liste en çok görülen nedenleri sıraladım.

  • En önemli neden beslenme. Çünkü B12 vitamini hayvansal gıdalarda bulunur ve hayvansal besinlerin az tüketilmesi ciddi bir eksiklik oluşturur. Özellikle hayvansal gıdaları tamamen kesen vegan ve vejetaryen bireylerde B12 eksikliği sık görülür (2).
  • Emilim sorunları B12 eksikliğinin bir diğer nedenidir. En önemli emilim sorunları mide asit azlığı, mide ilaçları, çölyak hastalığı, ülseratif kolit, leaky gut sendromu ve bağırsaklarda aşırı bakteri çoğalmasıdır (SIBO).
  • Genetik nedenler de B12 eksikliği oluşturabilir. Buradaki en önemli gen defekti MTHFR geninin mutasyonudur.

MTHFR geninin görevlerinden biri siyanokobalamin yapısının aktif forma dönüştürülmesidir.

Dolayısıyla eğer MTHFR geniniz bozuksa B12 vitaminini aktif forma dönüştüremez ve kullanamazsınız. B12 vitamin takviyesi alıyorum ama düzeylerim neden yükselmiyor diyorsanız işte cevabım!

Ayrıca,

  • İleri yaştaki bireyler (atrofik gastrit) sebepli,
  • Kronik alkol kullanımı,
  • Tiroid hormonu eksiklikleri (özellikle otoimmün tiroid hastalıkları),
  • Mide ameliyatı geçiren bireyler (özellikle kilo verme cerrahisi olanlar),

ciddi şekilde B12 eksikliği riski taşıyorlar. Bunlarla beraber sık kullanılan birkaç ilaç ciddi B12 eksikliği yapabilir. B12 eksikliği yapan ilaçların en önemlileri şöyle:

  • Kolşisin kullanımı B12 emilimini engeller. Ailesel akdeniz ateşi hastalarında kolşisin kullanımı sıktır.
  • Histamin-2 reseptör antagonistleri mide asidini azaltmak için kullanılır. B12-intrinsik faktör bileşiminin serbest kalmasını önler.
  • Proton pompa inhibitörleri de mide asidini azaltmak için kullanılır ve benzer bir mekanizma ile B12 eksikliği oluşturur.
  • Metformin tip 2 diyabetik bireylerde kan şekeri regülasyonuna yardım eder. Aynı zamanda bağırsak florasını değiştirir ve besinlerin geçişini hızlandırır. Dolayısıyla emilim yavaşlar.

Yukarıda saydığım gruplardan bir veya birkaçına dahil olabilirsiniz. Peki sizde B12 eksikliği var mı? Cevap vermek için önce bulgulara sonra B12 eksikliği için gereken tetkiklere değineceğim.

B12 eksikliğinin belirtileri

B12 eksikliğinin tanısını koymanın ilk aşaması belirtileri değerlendirmek. Çünkü belirtileri incelemek hızlı, ucuz ve oldukça değerli bilgiler verir.

B12 eksikliğinin belirtilerini ayrıntıları ve mekanizmaları ile açıklıyorum.

  • Duyularda bozulma (denge, ince hareket ve görme) çok sık görülür (3, 4). Hatta bazı araştırmalar his kaybının çok erken safhalarda görülmeye başladığından bahsediyor. Bu durum B12 vitamininin sinir hücrelerin kılıfı olan “miyelin” tabakasının üretiminde yer alması ile alakalıdır.
  • Karıncalanma hissi (özellikle el ve ayak parmaklarında) duyu bozukluklarına benzer mekanizma ile oluşur. Direkt sinir hasarına bağlıdır.
  • Kas güçsüzlüğü ve halsizlik, B12’nin kan hücrelerinin yapımına katılması ile alakalıdır. Azalan ve görev yapamayan kan hücreleri dokulara yeterli oksijen taşıyamaz ve bu durum enerji üretiminde sekte oluşturur.
  • Hafızanın zayıflaması, dikkati toplamakta güçlük ve sersemlik hali B12 vitaminin beyin üzerindeki etkilerinin diğer örneklerinden.
  • Depresif belirtiler B12 eksikliğinde çok sık görülür. İlaca dirençli depresyonlarda B12 eksikliği iyi incelenmelidir. Çok sık gözden kaçıyor.
  • Anemiye (kansızlık) bağlı soluk cilt (5) hastanın tanısında ciddi rol oynar ve tipik bir görüntüdür. Aynı anemi problemi sizin basit egzersizler sırasında bile nefes nefese kalmanıza neden olur.
  • Dil değişiklikleri ve ağız yaraları B12 eksikliğinde sık görülen belirtilerdendir. Kırmızı, büyük ve hassas bir dil ve ağızda sık görülen yaralar ciddi şekilde incelenmelidir (6).

Burada nörolojik problemlere tekrar değinmek istiyorum. Çünkü yanlış tanı koymak mümkün. Özellikle Alzheimer, otizim gibi tanıların arkasındaki B12 eksikliği iyi incelenmeli.

Belirtilerden sonra kesin tanı aşaması geliyor. İşte istenebilecek tetkikler ve püf noktalar.

B12 eksikliği tanısı: Nasıl bir yol izlenmeli?

B12 eksikliğinin tanısında kullanılabilecek birkaç tetkik var. Bunlardan en önemlileri kan B12 vitamin düzeyi ve tam kan sayımı.

Kan B12 düzeyi direkt olarak eksikliği gösterme konusunda gayet kolay bir yol. Buradaki problem kandaki B12 vitamin düzeyinin aktif formunu ölçmemesi. Ayrıca bazı kişilerde B12 düzeyleri gri zonda olabilir. Yani düzeyler tam yorumlanamayabilir.

Hatta kanda B12 vitamini düzeyini ölçen tetkiklerde normal olan 200-400 pg/ml düzeylerinde bile eksiklik bulguları görülebilmekte.

Bir diğer test ise tam kan sayımının incelenmesidir. B12 eksikliği çekirdek yapısında bozukluğa neden olur ve hücreler tam erişkin hale gelemez.

Ayrıca hemoglobin eksikliğiyle beraber hücre çapı ve büyüklüğü artar. Bunu tam kan sayımında MCV artışı ile görebilirsiniz. Ama ne yazık ki direkt olarak tanıya götürmez.

İleri tetkik olarak homosistein düzeyi ve metil malonik asit istenmelidir. B12 eksikliğinde homosistein ve metil malonik asit yükselebilir. Ayrıca çok sık bulunmayan bir tetkik olan holotranskobalamin düzeyi kandaki aktif B12 formunu ölçebilir (7).

Konu biraz sıkıcı, çünkü sizi ilgilendirmeyen birçok şey var. Burada önemli olan nokta ise çoğu testin B12 eksikliğini net olarak göstermediğini kavramanız.

Eğer şikayetleriniz devam ediyorsa ileriye gitmekte fayda var.

En iyi b12 vitamini seçimi

B12 vitamini takviyesini seçerken dikkat etmeniz gereken en önemli şey içerdiği kobalamin tipi. Çünkü kullanılan dört farklı B12 tipi de farklı şekilde metabolize olur ve değerlendirilir.

Bunlar siyanokobalamin, adenozilkobalamin, hidroksikobalamin ve metilkobalamin.

Siyanokobalamin sanayi tipi besinlerde en çok tercih edilen b12 tipi. Ama sentetik olduğu için önermiyorum.

Adenozilkobalamin çok stabil olmadığı için insan bedeninde değerlendirilmesi zor. Dolayısıyla önermiyorum.

Hidroksikobalamin doğal bir form. Ama vücut tarafından antikor oluşturulabilir. Dolayısıyla her zaman faydalı değil ve önermiyorum.

Metilkobalamin ise en aktif ve kolay emilen B12 formudur. Kan beyin bariyerinden geçer ve eksikliklerde bulguları gidermek için kullanılması gereken türdür. Biraz pahalı olmasına rağmen B12 vitamin takviyesi alınacaksa kesinlikle bu tip tercih edilmeli (8).

Artık B12 eksikliği ile ilgili merak edilen birçok şeyi net bir şekilde konuştuğumuzu düşünüyorum. Fikirlerinizi ve merak ettiğiniz hususları benimle paylaşmayı unutmayın!

Sorularla Kilo Vermek Kitabına Ücretsiz Erişmek için Mail Listeme Abone Olun!

Yeni yayınlanan makalelerden haberdar olmak için haftalık olarak gönderdiğim maillere abone olabilirsiniz. Spor ve sağlık dünyasındaki gelişmelerden her hafta ücretsiz bilgi sahibi olun!

Lütfen Bekleyiniz..

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz. Lütfen mail aboneliğinizi size gönderdiğimiz email üzerinden onaylayınız!

Mail ağımızı ve bilgilerinizi 3. şahıs ile paylaşmıyoruz, daha ayrıntılı bilgi için sağlıksal ve hukuki feragatname sayfamızı inceleyin.

Yazıya Yorumlar

B12 Eksikliğinin Belirtileri, Nedenleri ve En İyi B12 Takviyesi yazısı için gelen yorumlar ve tartışmalar...

  1. Efsun Peker dedi ki:

    Merhabalar, bende hamilelikte teshis edilen bir mthfr gen mutasyonu var. Yazinizdan anladigim dışarıdan takviye alsam da b12 seviyemi yukseltemeyecegim. Peki ne yapilabilir? Ozellikle el ve kollarimda uyurken uyusma, eskiden pek olmazdi, yanisira unutkanlik gozlemliyorum. Tesekkurler, sevgiler

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Merhaba, MTHFR mutasyonu yaşayan bireylerde folik asit eksikliği de olabilir. Doğru verilmeyen supplementler folat tuzağı oluşturarak ciddi şekilde zarar verir. Dolayısıyla sizi iyi inceleyen bir hekimle görüşmeli ve tüm tetkiklerinizi inceletmelisiniz. Ardından gerekli olan B12 takviyesi (genelde metilkobalamin tercih edilir) size önerilecektir. Bu tip bir konuda uzaktan fikir belirtmem size zarar verebilir.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  2. necdet ölçer dedi ki:

    HOCAM METİLKOBALİNİ AMPUL OLARAK BULAMIYORUZ.

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Bildiğim kadarıyla yok zaten. Ampuller genelde siyanokobalamin oluyor.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  3. Sabire Özcan dedi ki:

    Merhabalar. Ben de mütemadiyen B12 eksikliği yaşayan bireylerden biriyim. Ancak
    hekimin önerdiği B12 preparatı “Dodex” Siyanokobalamin içeriyor.
    Ayda 1 ampul enjeksiyonu şeklinde tedavim devam ediyor.
    Sizin önerdiğiniz Metilkobalamin için preparat öneriniz var mı? Varsa nedir?
    Güzel, anlaşılır, bilgilendirici yazılarınız için teşekkür ederim. Ellerinize ve emeğinize sağlık. Hoşçakalın.

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Reklam olmaması açısından marka önermemeye çalışıyorum. Küçük bir arama ile birçok metilkobalamin içeren marka bulabilirsiniz. Hatta hekiminize danışırsanız direkt olarak size güvendiği markayı verebilir.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  4. Derya Boz dedi ki:

    Türkiye’de metilkobalamin formunu nereden bulabiliriz. Ben bir ara araştırmıştım. Eczaneler ülkemizde olmadığı söylemişlerdi.

  5. Nilay dedi ki:

    Merhaba hocam, b 12 de hagi aralıktaki değerler normal size göre, şu an elimde Alsancak Devlet Hastanesinde yaptırdığım test var, 197-771 aralığı normal deniyor, benim değerim 442. Ama internette bir kaç arama yaptığımda Karatay ve Müftüoğlu hoca 800-1000 ve 700-900 aralığını öneriyorlar.
    Yazınızı okuduktan sonra bendeki voonka markalı vitamine baktım maalesef tavsiye etmediğiniz türdeki sanayi tipi b12. Çöpe mi atsam bilemedim. İçmemin doğru olup olmadığını da bilmiyorum açıkçası. Bilgi kirliliği o kadar fazla ki…

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      B12 aralığı çok geniş ve bence de düzeyi üst sınırda tutmak gerekiyor. Çöpe atılmalı mı sorusu biraz muallakta. Benim tavsiyem metilkobalamin, ama bulunamıyorsa kaliteli markalar ile takviye elden geldiği şekilde yapılmalı.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  6. Cihangir Aydöner dedi ki:

    Merhaba Can Bey, Bir arkadaşımın tavsiyesi ile web sayfanıza ulaştım. Araştırma ve Bulgulara dayanan makaleleriniz için teşekkür ediyorum. Yaklaşık 10 yıldır düzenli olarak spor yapıyorum. Son 1 yıla kadar genelde koşma şeklinde idi. 1 yıldır dönüşümlü olarak ağırlık ve interval yapıyorum. Son 4 yıldır senede 1 veya 2 yarı maraton koşuyorum. Sağlık problemleri nedeniyle yapmış olduğum tahliller sırasında öncesinde B12, sonrasında ise Ferritin değerlerinin çok düşük olduğunu gördüm. Sebebini araştırmak için öncesinde Nöroloji sonrasında gastroenteroloji uzmanına gittim. Yapılan kan tahlilleri, gastroskopi, kolonoskopi ve biyopsi incelemesi sonrasında doktorlar ferritin değerinin düşmesine engel bir durumun olmadığını söyledi. Beslenmeme de dikkate etmeme rağmen B12 ve Ferritin değerlerim neden düşmüş olabilir. Yapmış olduğum spor ile bir ilgisi varmı dır? Örneğin yarım saatlik bir interval sonrasında veya bir yarımaraton sonrası veya bir ağırlık çalışması sonrasında ilave demir almalı mıyız? Cevabınız için Teşekkürler.

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar, gastroenterolog atrofik gastritten şüphelenmiş ve sonuç çıkmamış. Bunun haricinde yazıda bahsettiğim gen mutasyonları b12 emilimi engelleyebilir. Ferritin için ise beslenme alışkanlıklarını sorumlu tutabilirim (emilim iyi ve kan kaybı olmadığını farz ederek). Burada demir içeren besinlerin bağlayıcı fitat, lektin gibi besinler ile beraber alırsanız emilimi engellersiniz (https://www.fitekran.com/antibesin-rehberi-iyi-midir-kotu-mu/).

      Spor ile besin eksikliği ilişkisi de tabi ki seçenekler arasında. Burada sporcuların demir eksikliği yaşadığını gösteren bazı yayınlar var. Mekanizma ise belirsiz.

      Dolayısıyla direkt olarak spor ile besin eksikliği ilişkisini ancak beslenme ve diğer hususları inceledikten sonra kurabiliriz.

      Son olarak sağlıklı bireylerde egzersiz ile beraber rutin demir kullanımı önermeyiz.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  7. Vijdan Çelik dedi ki:

    Merhabalar sn.d-r Çiftçi.45 yaşındayım.Sormak istediğim bir sorum var.Bende B12 eksikliği olduğunu düşünüyorum.Kırmızı et ve diğer etlerden tüketmeyi pek sevmiyorum.Zaman zaman unutkanim .İş yaparken çabuk yoruluyorum.Halsizlik ve çok sık uykum geliyor.5 -10 yıldan beri yılda bir defa B12 vitamin 500 ml (10 adet)iğneler vurunuyorum.Son zamanlarda daha sık unutkan ve dalgın olduğumu hissediyorum.Gıda tüketmemde neler önerirsiniz ve nasıl vitamin almamı önerirsiniz.İlginiz için teşekkürler.😊

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Mutlaka bir B12 tetkiki yapılmalı, ardından eksikliğe ve mahiyetine göre destekleme gerek. Farazi konuşmak çok doğru olmayacaktır.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

Yazıya Yorum Yap

Makale konusu ile ilgili eklemek istediğiniz, sormak istediğiniz veya düzeltmek istediğiniz herhangi bir konuda yorum yapabilirsiniz...

Yorumu Gönder


close more
Dr. Can Çiftçi
close

Ne yapmak istiyorsun?

search