Diyet: Detoks Hakkında Her Şey

Detoks nedir? Detoks işe yarıyor mu? sorularına Dr.Can cevap veriyor. Bu cevaplara şaşıracaksınız. Detoks hakkında bilmek istediğiniz her şey bu yazıda.

Sağlık artık gereklilik değil bir takıntı. Bu takıntının sonuçlarından biri de tabi ki daha iyisi için yeni yöntem arayışı. Son zamanlarda bu arayışın sonuçlarından biri de detoks.

Bu yazıda detoks nedir? sorusundan detoks hakkındaki gerçeklere, detoks işe yarar mı? sorusundan detoks tiplerine kadar birçok konuda yaptığım açıklamaları bulacaksınız.

Hazırsanız başlıyoruz.

Detoks nedir?

Detoks, detoksifikasyon kelimesinin kısaltılmış bir hali.

Anlam olarak vücut için zararlı maddelerden (toksinlerden) arınma olarak ifade edilebilir.

Alternatif ve modern tıpta belirli yöntemler aracılığı ile detoksa başvurulduğu biliyoruz.

Modern tıptaki detoks sistemleri hastane veya klinik şartlarında yapılan ciddi işlemlerdir.

Toksin nedir?

Tanım olarak yaşayan hücrelere zararlı daha doğru tanımla “zehirli” olan maddelere verilen isimdir. Geçen zamanla bu toksinlerin kaynakları da artıyor. Şimdilik en önemli toksinler

  • Ağır metaller,
  • Pestisitler (tarım ilaçları),
  • BPA (plastik ürünlerinde sık rastlanır),

olarak sıralanabilir. ABD’de bulunan CDC (Centers for Disease Control and Prevention – Hastalık kontrol ve önleme merkezi) tam 212 adet toksin listelemiştir.

Peki bu toksinlerden temizlenmeye ihtiyacınız var mı? Vücudunuz gerçekten yardıma ihtiyaç duyuyor mu? asıl sorular bunlar.

Temizlenmeye ihtiyacınız var mı?

Toksinlerin zararları genel olarak birikim ile ortaya çıkar. Yani süreç içinde yavaş yavaş alınan ve atılamayan toksinler vücutta hücre ve organ düzeyinde zarar oluşturup sizi etkiler. Vücudunda bu duruma karşı aldığı bazı önlemler var.

Bu önlemlerden en önemlisi karaciğer. Alkol parçalanmasında olduğu gibi kanda bulunan ve kana geçen bütün maddeler mutlaka karaciğere uğrar. Geçişte maddelerin yapısı değiştirilir yada çözünebilir hale getirilerek dışkı, ter veya idrar yoluyla atılmaya çalışılır.

Bu sistem vücudunuzda “atılabilen” toksinlerin ortadan kaldırılabilmesi için en verimli ve tek yol.

Vücutta atılamayan veya çok az miktarda (kayda değer olmayan) atılan bazı toksinler bulunmakta. En önemli örneklerden biri bu konuda ağır metaller olacak.

Bu konudaki en önemli örneklerden biri göz önünde olan Vedat Milor. Kendisi çok fazla balık tükettiğinden vücudunda biriken civa böyle bir sinir hasarı oluştmasına sebep olmuş.

Atılım için dönüştürülen veya atılıma uygun olan toksinler idrar yoluyla böbrekten süzülerek, dışkıya geçerek veya ter ile atılıyor. Asıl soru burada ortaya çıkıyor. Bu toksinler alternatif tıpta kullanılan ve şuan çok revaçta olan detoks yöntemleri ile atılabilir mi?

Detoks işe yarıyor mu?

Yazının en önemli başlığına geldiniz. Şimdi sakin olun ve iyi dinleyin. Söylediklerim size yıllardır gazetelerin, internet sitelerinin ve reklam sektörünün öğrettiklerinden tamamen farklı. Bunun farkındayım ama doğrular bunlar!

Detoks kelimesinin iki farklı yüzü var. Bir tanesi profesyoneller tarafından hastane şartlarında veya doktor kontrolünde  yapılan ve medikal sebeplere bağlı detoks. Bağımlılıkların tedavisinde ve ağır metallerin oluşturduğu zehirlenmelerde yapılan detokslar buna örnek verilebilir.

Detoks kelimesinin diğer yüzü ise meslek edinemeyen “uzmanların”, para kazanma hırsı ile yanan girişimcilerin kullandığı yüz. Meyve/sebze suları, gazetelerde boy boy çıkan beslenme programları (tabi ki detoks uzmanları tarafından hazırlanan :)), bağırsak temizlikleri, çaylar bu tuzaklardan sadece birkaçı.

Edzart Ernst adlı meslektaşım bu yazıyı yazmadan çok önce detoks hakkında benzer bir cümle kurmuş. “İki tip detoks var. Birine saygı duyulabilirken diğerine duyulmaz.” Benzer bir cümleyi yazıyı yazarken istemsizce kurdum.

Meyve/sebze suları

Renkli meyve ve sebzeler, seramik sıkacaklar ile sıkılıyor. Daha iyisi soğuk pres ile suyu çıkartılıyor. Pazarlama harikası olacak şekilde paketleniyor ve kullanıcılara vücutlarındaki toksinleri temizleyeceği iddiasıyla satılıyor.

Peki ağızdan diğer besinler gibi girip, diğerleri gibi bağırsaklardan geçerek çıkan bu meyve/sebze suları diğer besinlerden farklı olarak nasıl toksinleri temizler?

Soruyu bu şekilde sorduğunuz zaman meyve/sebze sularının toksinleri temizleme yetisinin olmadığı cevabını kendiliğinden verebiliyorsunuz. Bu suların sizi toksinlerden temizleyebileceği fikri ise sadece bilinçaltınızın bir oyunu. Sağlıklı olarak bildiğiniz bu besinlerin suyunun mucizevi olduğunu düşünmeniz buna sebep oluyor. Ama maalesef.

Bilimsel kanıt: Meyve/sebze sularının toksin atılımını arttırdığını gösteren bilimsel bir çalışma ve dayanak yok.

Sıkılmış meyve ve sebze suları ile kısa süreli yapılan juicing ve juice cleanse ile ilgili ayrıntılı bilgiyi juicing ve juice cleanse rehberinde bulabilirsiniz.

Bağırsak temizlikleri

Yine bilinçaltınız manipüle ediliyor. Bağırsak dışkının işlendiği ve geçtiği organ olması sebebiyle her zaman kir ile eş değer tutuldu. Bu sebeple toksinlerin atılması için bilinciniz onu muazzam bir aday olarak ortaya koyuyor. Ama gerçek farklı.

Toksinleri bağırsak temizliği yaparak atamazsınız!

Bunun sebebi toksinlerin tüm vücuda dağılmış olması ve atılması için işlenmesinin gerekmesi. Yani yapacağınız bağırsak temizliği sadece dışkılama düzeninizi değiştirir. Sürekli yapamayacağınızı düşünürseniz faydasının olduğunu beklememelisiniz.

Bilimsel kanıt: Lavman ve diğer laksatifler ile bağırsak temizliğinin toksin atılımına olumlu etkisi ile ilgili bir araştırma yoktur.

Bir hekim olarak gerekli olmadıkça bağırsak temizliğinin yoğun mineral ve sıvı kaybına sebep olduğunu, faydadan çok zarara sebep olduğunu belirtmek isterim. Çünkü bu işlemler sırasında bağırsakta bulunan ve içeriğinin tekrardan emilmesi için bekleyen feçes hızlı bir biçimde atılır ve vücut bundan faydalanamaz.

Birkaç sefer bu işlemin tekrarlanması kaybın aşırı düzeye ulaşmasına sebep olur.

Detoks diyetleri ve çayları

Yağ yakmak ve yağ yakarken birikmiş toksinleri atma amaçlı diyet programları oluşturan ve çay öneren bir “uzman” güruhu var. Bu güruh, bilimsel olarak dayanağı olmayan bir yöntemin uzmanı olarak gerçekten muazzam bir iş yapıyorlar.

Sonuç olarak yağ yakımı ile toksin atılımı ve çay içerek toksinlerden temizlenmenin hiçbir bilimsel dayanağı yok. Yukarıda açıkladığım mekanizmalar burada da geçerli zira.

Genel olarak aç kalarak (ki bu açlık genelde birkaç gün oluyor) ve diüretik (sıvı atan) etkili çaylardan yapılan bu sözde detoksların psikolojinizi tatmin etmekten başka bir şeye yaramadığını tekrardan belirteyim.

detoks uzmanı

Küçük bir google araması ile olayın vahameti ortaya çıkıyor. 

Detoks ile ilgili sık sorulan sorular

İşe yarayan detoks yöntemi var mı? 

Var, şelasyon bu konuda etkili. Belirli ajanlar ile toksinleri bağlayarak etkisiz hale getirmeye ve vücuttan atmaya yarayan bir müdahale. Genelde zehirlenmelerde uygulanıyor. Bunu evde yapmanız tabi ki mümkün değil.

Detoks işe yaramıyorsa ne yapacağım?

Sağlıklı beslenmeyi deneyebilirsiniz. Zira biriken ağır metali atmak imkansız düzeyinde zor olmakla beraber yeni ağır metal ve diğer toksinleri almamaya dikkat etmek oldukça kolay. Bu sebeple sağlıklı beslenmeyi öğrenmeniz en doğrusu.

İnternette bir detoks ürünü gördüm ve işe yarıyormuş. Alayım mı?

Alma. Eğer işe yarasaydı şuan üretici firma bir öğün yemekten daha ucuz bir fiyata o ürünü satmak yerine kaç tane para sayma makinesi alacağını hesaplıyor olurdu. Çünkü modern tıbbın böyle bir yönteme biçebileceği bir değer yok! Ayrıca tekrarlamak istiyorum bu yöntemlerin kanıtlanmış bilimsel bir faydası yok.

Ne zararı var? Ben detoks yapmak istiyorum!

Uzun süre aç kalmak bağışıklık sistemine zarar verir, hormonal düzenini bozar ve seni kilo vermeye daha meyilli biri yapar. Meyve/sebze sularını tükettiğin zaman fazla vitamin almış olma riskin var. Ayrıca meyve suyunu fazla tüketirsen aldığın fruktoz faydadan çok zarar oluşturacaktır. Bu meyve ve sebzenin üretiminde kullanılan tarım ilaçları sebebiyle alacağın yoğun toksinden bahsetmeme gerek yok sanırım.

Sonuç olarak detoks sağlığın için faydalı bir şey değil. Çünkü kelime anlamını karşılayan bir etkisi yok.

Sorularla Kilo Vermek Kitabına Ücretsiz Erişmek için Mail Listeme Abone Olun!

Yeni yayınlanan makalelerden haberdar olmak için haftalık olarak gönderdiğim maillere abone olabilirsiniz. Spor ve sağlık dünyasındaki gelişmelerden her hafta ücretsiz bilgi sahibi olun!

Lütfen Bekleyiniz..

Abone olduğunuz için teşekkür ederiz. Lütfen mail aboneliğinizi size gönderdiğimiz email üzerinden onaylayınız!

Mail ağımızı ve bilgilerinizi 3. şahıs ile paylaşmıyoruz, daha ayrıntılı bilgi için sağlıksal ve hukuki feragatname sayfamızı inceleyin.

Dr. Can Çiftçi Hakkında

Eğitimini Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde tamamlamış olan Dr. Can, kâr amacı gütmeyen ve tarafsız bir girişim olan Fitekran.com'u 2013 yılında kurdu. Egzersiz fizyolojisi, ergojenik beslenme, obezite ve insülin direnci konularında yoğun olarak çalışan Dr. Can ayrıca sağlık, diyet ve egzersiz alanında birçok kurum ile çalışmakta ve sosyal sorumluluk projeleri yürütmektedir.

Yazıya Yorumlar

Detoks Hakkında Her Şey yazısı için gelen yorumlar ve tartışmalar...

  1. Özgür Zeybek dedi ki:

    Merhaba,
    Hergün 2 kutu ton balığı konservesi yiyorum.
    Ağır metal(civa) alıyor olma ihtimalim var mıdır?
    Bırakmamı önerir misiniz?

    Teşekkür ederim

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Bırakmanızı öneririm. Ama civa hususlu değil işlenmiş olması sebebiyle.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar,

      Konserve ton balıklarında civa miktarı inceleniyor. İncelenmesine rağmen iki kutu fazla gibi. Ayrıca civa almasanız bile besi olan bu balıkların ne ile beslendiği belirsiz ve doğal değil. Paketleme işlemine girmiyorum bile. Bu sebeple aşırıya kaçmamakta fayda var.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  2. Yunus Emre dedi ki:

    Doğru bilinenlere ağır bir darbe niteliğinde, gene etkileyici, gene bazı bireylerin işine gelmeyecek bir yazı olmuş
    Teşekkürler Can Bey,

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      İşlerine hiç gelmemişti Yunus Emre. Bakalım ne tepkiler alacağız o “uzmanlardan”

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Okumanıza ve beğenmenize sevindim. Güzel yorumunuz için asıl ben teşekkür ederim.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  3. Sertaç Diler dedi ki:

    Can Hocam, konunun genel özeti olarak toksinlerden arınmaya bağlı bir detoks yazısı olmuş. Lakin ben kendi adıma konuşmam gerekirse meyve/sebze sularından bahsettiğiniz şekilde bir diyet programına girdim. Daha bu sabah bitti hatta. Toksinlerimden arındım mı bilmiyorum lakin, 3 günde toplam 4 kilo verdim. Ne spor yaptım, ne fazla hareket ettim. Aslında tek amacım kilo vermek değil de, tuvalet alışkanlığımın düzelmesi ve daha rahat bir uyku çekebilmek, düzene girebilmek adına başladığım bir şeydi ve kilo da verdirdi. 3 gündür güne güzel uyanıyorum ve 3 gündür yemek yemediğim halde bugün de inanılmaz bir yemek yeme güdüsü ile uyanmadım.

    Açıkçası benim için sonuç olumlu oldu. Çok enteresan bir şekilde reklamla da bulmadım onları, bir yerde bir gün meyve suyu içtim, zencefilli falan sıktılar, tadı ve verdiği hissiyat çok iyi geldi. Başka neler var diye sorduğumda kendileri söylediler böyle böyle yapıyoruz vs diye. Ben de denemek istiyorum dedim. Sonucundan da memnun kaldım. Şimdi de bu yazıyı görünce açıkçası tabiki olayın bir de tıbbi boyutu varmış. Onu yeni öğrendim lakin, benim denediğim method’da kötü bir yöntem değil. Bu kadar tuzak vs diye nitelendirmek çok doğru gelmedi bana.

    Sadece fikrimi paylaşmak istedim. Yanlışı ya da doğrusundan ziyade bana hissettirdiği ve güne nasıl başladığımla ilgili yazma gereği hissettim.

    Siz de açıkça yazdığınız için teşekkür ederim. Güzel bir bilgilendirme yazısı olmuş.

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar Sertaç,

      Yani bu durumda hızlı kilo vermek beklenilen bir şey zira detoks programlarının çoğu ödem atmaya yoğunlaşıyor. Bu hızlı kilo verme ve hafiflik hissi zaten düşük kalori ve fazla sıvının atılmasına bağlı. Yani sizi yönlendiren kişi bunu tuzak olarak kullanmasa da birçok insan bunu tuzak olarak kullanıyor ve gereksiz vaadlerde bulunuyorlar.

      Sonuç olarak vücudunuz temizlenmedi, sadece sıvı attınız ve az kalori aldınız. Bunu kısa süreli detoks programları yerine doğru beslenerek yapmanız mümkün ve daha doğru.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  4. İrem Erim dedi ki:

    Merhabalar
    Beslenme ve diyetetik bölümü son sınıf öğrencisiyim . Tezimi detoks üzerine yapacağım ve makalenizi çok beğenerek okudum ve faydalanacağım . Fakat yabancı makalelere ihtiyacım var . Önerileriniz olursa çok sevinirim ..

    • İ. Can Çiftçi dedi ki:

      Yayın olarak merak ettiğiniz bir şey olursa seve seve yardımcı olurum. Can(at)fitekran(dot)com adresine mail atmanız yeterli.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  5. Hüseyin Keşepli dedi ki:

    Merhaba Can hocam ,öncelikle beslenme,egzersiz ve sağlıklı yaşam başlığında yaptığınız bilim ve tecrübelerinize dayalı paylaşımlarınız için teşekkürler,sizlere çok ihtiyaç var bu sektörde.
    Detoks konusuna aslında yalanına ben de sizinle aynı fikirdeyim,vücudun ürettiği serbest radikalleri hiç bir besin veya vitamin takviyesi yok edemez,vücüdumuz zaten bununla baş edebilecek biyokimyasal donanıma sahip.
    Nrf2 proteini bu süreçde güçlü antioksidanlar ve toksin azaltıcı enzimleri üretebilen genleri aktif hale getiriyor.Bazı doğal bileşenler Nrf2 proteininin aktif hale gelmesine yardımcı oluyor,bunlar zerdeçallı bulunan kurkimin,yeşil çay extresi,DHA,sülforafan,hint ginsengi ve kahve..(kaynak dr.david perlmutter tahıl beyin)
    Siz antioksidan mekanizmasını desteklemek ve daha etkin çalışmasını sağlamak için bu bilgiyi destekliyor musunuz,artı olarak neler tavsiye edersiniz..tesekkürler.

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Selamlar, kurkumin grubu ve sülforafan konusuna katılıyorum. Benim için bedenin antioksidan mekanizmasını destekleyen en önemli sistem egzersiz. Çünkü egzersizle beraber oluşan serbest radikaller antioksidan mekanizmasını ciddi şekilde geliştiriyor.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  6. Tuğçe Elmas dedi ki:

    Merhabalar,
    Meyve-sebze detoksu yapmamakla birlikte, prolonged fasting (water fasting olarak da geçiyor) uyguluyorum. Bu oruç yaklaşık 2 – 3 günlük bir “temizlenme” süreci oluyor. bu süreçte (adına detoks diyebilir miyim bilemiyorum) kahve, çay ve su harici birşey tüketmiyorum. Okuduğum bir çok yabancı kaynakta bunun detoks etkisi yarattığı bilgisiyle karşılaştım. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Sizce bunun hormonlara ya da iç organlara bir zararı dokunur mu?

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Detoks etkisi aslında çok tartışmalı. Ayrıca 2-3 günlük fasting oldukça iyi planlanması gereken bir şey. Araştırmalar biraz muallakta. Bu sebeple net bir cevap vermek güç. Ama muhtemel birçok zarar var. Dikkatli olmalısınız.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

  7. neytiri dedi ki:

    çok kötü beslendiğim 1.5 aylık dönemden sonra sağlıklı beslenmeye dönmeye çalışırken, 3 günlük düşük kalorili (yulaf ve meyveden oluşan) bir diyet kendimde detoks yapıyorum ki bugün 3. gün. yarından itibaren dengeli ama diyete uygun beslenmeye başlayacağım. aynı zamanda haşimatoyum.
    sorum şu: bu 3 günlük düşük kalorili beslenme benim için çok mu zararlıdır?

    • Dr. Can Çiftçi dedi ki:

      Çok ciddi bir zarar vereceğini düşünmüyorum. Özellikle lif, sıvı ve vitamin/mineral ihtiyacınızı düşük kalori alarak karşılayabiliyorsanız.

      Mutlu ve sağlıklı günlere!

Yazıya Yorum Yap

Makale konusu ile ilgili eklemek istediğiniz, sormak istediğiniz veya düzeltmek istediğiniz herhangi bir konuda yorum yapabilirsiniz...

Yorumu Gönder


close more
Dr. Can Çiftçi
close

Ne yapmak istiyorsun?

search